“ถั่วหรั่ง” พืชเศรษฐกิจพื้นบ้านสุไหงปาดี อัตลักษณ์ท้องถิ่นสร้างรายได้ยั่งยืนแห่งชายแดนใต้

เมื่อเข้าสู่ช่วงต้นฤดูฝนประมาณปลายเดือนเมษายน เกษตรกรในพื้นที่หมู่ที่ 10 บ้านป่าเย่ ตำบลสุไหงปาดี อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส จะเริ่มเพาะปลูก “ถั่วหรั่ง” หรือ “กาแจโป” พืชหัวใต้ดินตระกูลถั่วซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจพื้นบ้านสำคัญของจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเฉพาะในอำเภอสุไหงปาดีและอำเภอตากใบ ทั้งนี้ ถั่วหรั่งเป็นพืชที่ให้ผลผลิตเพียงปีละ 1 ครั้ง จึงเป็นผลผลิตทางการเกษตรที่เป็นที่ต้องการของตลาดในทุกปี

เกษตรกรนิยมปลูกถั่วหรั่งเป็นพืชแซมในพื้นที่ว่างระหว่างแถวของพืชหลัก เช่น สวนยางพาราหรือสวนปาล์มน้ำมันระยะเริ่มปลูก การปลูกแซมดังกล่าวนอกจากจะช่วยบำรุงดินและลดการเจริญเติบโตของวัชพืชแล้ว ยังเป็นกลไกสร้างรายได้เสริมให้แก่ครัวเรือน โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนที่ไม่สามารถกรีดยางพาราได้ หรือระหว่างรอเก็บเกี่ยวผลผลิตปาล์มน้ำมัน

นางสาวพิมพิรา ประดิษฐ์ธรรม เกษตรกรบ้านป่าเย่ ให้ข้อมูลกระบวนการปลูกว่า เริ่มจากการเตรียมดินและถ่างป่ากำจัดวัชพืชในช่วงปลายเดือนเมษายน โดยปลูกเว้นระยะห่างระหว่างหลุม 50–100 เซนติเมตร ในเดือนแรกจะใช้วิธีรองพื้นด้วยปุ๋ยขี้ไก่ และเมื่อต้นเริ่มเจริญเติบโตจะบำรุงด้วยปุ๋ยเคมีสูตรเสมอ 16-16-16 อัตรากอละประมาณ 1 กำมือ

ซึ่งได้รับการสนับสนุนคำแนะนำทางวิชาการจากสำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงปาดี ถั่วหรั่งใช้ระยะเวลาเจริญเติบโต 4–5 เดือน และเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ในช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายน โดยให้ผลผลิตเฉลี่ย 360 กิโลกรัมต่อไร่ การเก็บเกี่ยวจะขุดเฉพาะหัวใต้ดิน ส่วนใบและลำต้นจะปล่อยให้ย่อยสลายเป็นปุ๋ยพืชสดบำรุงดินต่อไป

ด้านการตลาด ผลผลิตถั่วหรั่งสดมีราคาจำหน่าย 30–40 บาทต่อกิโลกรัม โดยมีพ่อค้าคนกลางมารับซื้อถึงหน้าสวน กระจายจำหน่ายในพื้นที่ตำบลสุไหงปาดี อำเภอเมืองนราธิวาส อำเภอสุไหงโก-ลก และส่งออกไปจำหน่ายยังประเทศมาเลเซีย

นางโรซานา สือนิ เกษตรอำเภอสุไหงปาดี ระบุว่า สำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงปาดีได้ขับเคลื่อน “โครงการส่งเสริมการเกษตรจังหวัดชายแดนภาคใต้ (กิจกรรมส่งเสริมพืชท้องถิ่น)” ต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 โดยได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 5 จังหวัดสงขลา และสำนักงานเกษตรจังหวัดนราธิวาส เพื่อสนับสนุนปัจจัยการผลิต ทั้งปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมี ช่วยลดต้นทุนและยกระดับคุณภาพผลผลิตของเกษตรกร

นอกจากนี้ เพื่อเพิ่มมูลค่าและแก้ข้อจำกัดเรื่องอายุการเก็บรักษา สำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงปาดีได้ร่วมมือกับคณะเกษตร มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ แปรรูปถั่วหรั่งเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำเต้าหู้ถั่วหรั่ง และน้ำจิ้มถั่วหรั่งสำหรับรับประทานคู่กับผลไม้ดอง พร้อมทั้งมีแนวคิดพัฒนาเป็น “ถั่วหรั่งต้มพร้อมรับประทาน” (Ready-to-eat) เพื่อวางจำหน่ายในร้านสะดวกซื้อ (7-Eleven) ซึ่งต้องอาศัยการวิจัยและงบประมาณสนับสนุนเพิ่มเติมในอนาคต

แม้การปลูกถั่วหรั่งจะสร้างรายได้เสริมแก่เกษตรกรได้เป็นอย่างดี แต่ยังคงประสบปัญหาโรคพืช ต้นทุนปุ๋ยสูง และความต้องการเมล็ดพันธุ์คุณภาพ การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านเทคโนโลยีการเกษตร ปัจจัยการผลิต และการแปรรูปเพิ่มมูลค่า จึงเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาถั่วหรั่งให้เป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างความมั่นคงและยั่งยืนแก่เกษตรกรในพื้นที่อย่างแท้จริง

โดย….แวดาโอ๊ะ หะไร/อัสมา บินมะนุ จ.นราธิวาส

.