เจาะความเชื่อเบื้องหลัง “สร้อยพระศอ” พญาศรีสัตตนาคราช ผู้ศรัทธาหวังถวายสักครั้งในชีวิต เชื่อเสริมสิริมงคล หนุนความรุ่งเรืองและคุ้มครองให้แคล้วคลาด
ริมฝั่งแม่น้ำโขง จังหวัดนครพนม ภาพองค์พญาศรีสัตตนาคราช 7 เศียร หล่อด้วยทองเหลือง ตั้งตระหง่านอย่างสง่างาม เป็นจุดหมายของผู้คนที่เดินทางมากราบไหว้ขอพร หนึ่งในรายละเอียดที่สะดุดตา คือ “สร้อยพระศอ” เครื่องประดับบริเวณพระศอที่ผู้มีจิตศรัทธาจัดสร้างขึ้นถวายเป็นเครื่องสักการบูชา
เบื้องหลังสีสันและลวดลายอันประณีต คือเรื่องราวความเชื่อที่ผูกพันกับวิถีชีวิตริมฝั่งโขง ผู้ศรัทธามองสร้อยพระศอเป็นสัญลักษณ์แห่งบารมีและความศักดิ์สิทธิ์ ขณะที่บางคนตั้งความปรารถนาไว้ว่า สักครั้งในชีวิตอยากมีโอกาสเป็นเจ้าภาพจัดสร้างถวายด้วยตนเอง
สร้อยพระศอแต่ละชุดเกิดจากการนำวัสดุหลากหลายมาประกอบเข้าด้วยกัน ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้ายที่มีลวดลายงดงาม ลูกปัด และเครื่องประดับ บางชุดตกแต่งด้วยเครื่องเงิน อาศัยความประณีตในการออกแบบและถักร้อยให้เหมาะสมกับองค์พญานาค มูลค่าจึงแตกต่างกันตามวัสดุ รายละเอียดของงาน และกำลังทรัพย์ของผู้ถวาย ตั้งแต่หลักหมื่นไปจนถึงหลักแสนบาท ตามข้อมูลที่ระบุในต้นฉบับ
สำหรับผู้ศรัทธาบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ยึดถือความเชื่อสายญาณนาคราช สร้อยพระศอถูกเปรียบให้มีความหมายเสมือนเครื่องประดับประกอบพระบารมี สื่อถึงเกียรติยศ ความสง่างาม และอำนาจขององค์นาคาธิบดี
การเปรียบเทียบดังกล่าวเป็นคำอธิบายตามความเชื่อ มิใช่การจัดให้สร้อยพระศอเป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์ตามแบบแผนราชสำนัก แต่สะท้อนถึงความเคารพอย่างสูงที่ผู้ถวายมีต่อองค์พญาศรีสัตตนาคราช
ความศรัทธานี้เชื่อมโยงกับเรื่องเล่าของชุมชนลุ่มน้ำโขง ที่เชื่อว่าพญานาคมีหน้าที่ปกปักรักษาพระพุทธศาสนา ศาสนสถาน และผู้ประพฤติดี ตลอดจนคุ้มครองผู้คนให้ดำรงชีวิตอย่างร่มเย็นเป็นสุข การถวายสร้อยพระศอจึงเป็นอีกวิธีหนึ่งในการแสดงความเคารพ พร้อมตั้งจิตอธิษฐานขอความเป็นสิริมงคลให้แก่ตนเองและครอบครัว
ผู้ถวายบางส่วนเชื่อว่า การได้ร่วมจัดสร้างเครื่องสักการะจะช่วยเสริมบุญบารมี เปิดทางให้ชีวิตเจริญรุ่งเรือง มีโชคลาภ และแคล้วคลาดปลอดภัย ทั้งหมดเป็นความเชื่อส่วนบุคคลที่หล่อเลี้ยงความศรัทธา และเป็นแรงผลักดันให้หลายคนอยากมีส่วนร่วมถวายสักครั้งในชีวิต
ข้อมูลประกอบต้นฉบับระบุว่า มีผู้มีจิตศรัทธาจองคิวเป็นเจ้าภาพถวายสร้อยพระศอล่วงหน้ายาวข้ามปี โดยทั่วไปจะผลัดเปลี่ยนประมาณทุก 2–3 เดือน อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเรื่องระยะเวลาจองคิวและกำหนดเปลี่ยนแต่ละครั้ง ยังต้องยืนยันกับผู้ดูแลสถานที่ก่อนเผยแพร่เป็นข้อมูลปัจจุบัน
เมื่อมองผ่านความงดงามของเส้นไหม ลูกปัด และเครื่องประดับ สร้อยพระศอแต่ละชุดจึงมีเรื่องราวของผู้ถวายอยู่เบื้องหลัง ทั้งความตั้งใจ ความหวัง และความผูกพันที่มีต่อองค์พญาศรีสัตตนาคราช ศูนย์รวมจิตใจสำคัญของผู้คนริมฝั่งโขง
สำหรับผู้ศรัทธา คุณค่าของเครื่องสักการะยังอยู่ที่เจตนาของการถวาย การระลึกถึงศีลธรรม และการนำความเชื่อมาเป็นแรงใจในการทำความดี ซึ่งเป็นสายใยที่เชื่อมผู้คนเข้ากับศรัทธาที่ส่งต่อกันมาในชุมชนลุ่มน้ำโขง
สร้อยพระศอ ซึ่งเป็นเครื่องประดับอันวิจิตรตระการตาขององค์พญาศรีสัตตนาคราช แลนด์มาร์กศักดิ์สิทธิ์ริมฝั่งแม่น้ำโขง ในเขตเทศบาลเมืองนครพนม จึงได้ย้อนเรื่องราวที่มาของ “สร้อยพระศอ” พญาศรีสัตตนาคราช ให้ได้รับรู้กัน
ข่าว/ภาพ : พัฒนพงษ์ ศรีเพียชัย ผู้สื่อข่าวจังหวัดนครพนม
