บรรยากาศวันวิสาขบูชาเมื่อวันที่ 31 พ.ค.2569 ที่ผ่านมา ที่บ้านห้วยโผใหม่ ตำบลแม่ยวม อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน เต็มไปด้วยความศรัทธาและความหวังของชาวบ้านที่พร้อมใจกันร่วมสืบสาน “พิธีเสี่ยงทายตุง” ประเพณีความเชื่อดั้งเดิมที่สืบทอดต่อกันมาหลายชั่วอายุคน เพื่อพยากรณ์ความอุดมสมบูรณ์ของน้ำและความเป็นอยู่ของชุมชนในแต่ละปี
ช่วงเช้า ชาวบ้านได้จัดขบวนแห่เครื่องสังฆทานอย่างพร้อมเพรียง เดินทางไปยังสำนักปฏิบัติธรรมประชาราษฎร์ สดุดีโสมสวลี มิ่งมงคล เพื่อร่วมประกอบพิธีทางศาสนา โดยมีพระธีรภัทร ฐานิโย ผู้ดูแลสำนักปฏิบัติธรรมฯ เป็นประธานฝ่ายสงฆ์
หลังเสร็จสิ้นพิธี ชาวบ้านได้นำ “ตุง” จำนวน 2 ผืน ซึ่งช่วยกันทอด้วยมือจนแล้วเสร็จภายในวันเดียว ออกแห่เวียนรอบพระธาตุ 3 รอบ ท่ามกลางบรรยากาศแห่งความศรัทธา ก่อนนำไปปักไว้ข้างพระธาตุเพื่อประกอบพิธีเสี่ยงทาย ซึ่งถือเป็นช่วงเวลาสำคัญที่ทุกสายตาจับจ้อง เพราะผลที่ปรากฏถูกเชื่อมโยงกับปริมาณน้ำและผลผลิตทางการเกษตรของปีนั้น
นายสุชาติ สิงขรบรรจง สมาชิกสภาเทศบาลตำบลแม่ยวม เปิดเผยว่า พิธีเสี่ยงทายตุงมีเอกลักษณ์สำคัญคือ การทอตุงให้เสร็จภายใน 1 วัน โดยได้ความยาวเท่าใดก็ใช้เท่านั้น ขณะที่ไม้ไผ่สำหรับค้ำตุง ชาวบ้านจะตัดจากป่าตามธรรมชาติ ไม่มีการวัดหรือกำหนดขนาดล่วงหน้า เพื่อให้ผลการเสี่ยงทายเป็นไปตามวิถีธรรมชาติอย่างแท้จริง
สำหรับการอ่านผลนั้น จะพิจารณาจากระยะห่างระหว่างปลายตุงกับพื้นดิน หากปลายตุงอยู่ใกล้พื้นดินมาก หมายถึงปีนั้นจะมีน้ำอุดมสมบูรณ์ ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล แต่หากปลายตุงอยู่สูงจากพื้นดินมาก จะถือเป็นสัญญาณเตือนว่าน้ำท่าอาจมีน้อยและมีความเสี่ยงต่อภาวะแล้ง
“ผลการเสี่ยงทายในปีนี้พบว่า ปลายตุงอยู่สูงจากพื้นดินค่อนข้างมาก ตามความเชื่อของชุมชนจึงตีความได้ว่า ปีนี้น้ำจะมีน้อยกว่าปกติ จึงอยากให้พี่น้องเกษตรกรเตรียมพร้อมรับมือ ปรับแผนการเพาะปลูก เลือกพืชที่ใช้น้ำน้อย และเป็นพืชอายุสั้นที่สามารถเก็บเกี่ยวได้เร็ว เพื่อลดผลกระทบจากปัญหาภัยแล้งที่อาจเกิดขึ้น” นายสุชาติกล่าว
แม้จะเป็นเพียงพิธีกรรมแห่งความเชื่อ แต่ “พิธีเสี่ยงทายตุง” ยังคงเป็นมรดกภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าที่สะท้อนความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่างผู้คนกับธรรมชาติ เป็นภาพสะท้อนวิถีชีวิตเกษตรกรรมที่พึ่งพาสายน้ำ และเป็นประเพณีที่ชาวบ้านห้วยโผใหม่ยังคงร่วมกันอนุรักษ์และส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นอย่างไม่เสื่อมคลาย
ข่าว/ภาพ : นายทศพล บุญพัฒน์ ผู้สื่อข่าวจังหวัดแม่ฮ่องสอน
.
