จากปัญหาราคามะพร้าวน้ำหอมที่ผันผวนและความไม่แน่นอนของตลาด ซึ่งสร้างแรงกดดันให้เกษตรกรมาอย่างต่อเนื่อง ล่าสุดชาวสวนมะพร้าวน้ำหอมในจังหวัดราชบุรีได้รวมพลังกันตั้ง “วิสาหกิจชุมชนตลาดกลางมะพร้าวน้ำหอมไทย” หรือ “ล้งชุมชน” อย่างเป็นทางการ ตั้งเป้าพลิกเกมการค้าภาคเกษตร หวังดึงอำนาจการกำหนดราคากลับคืนสู่มือเกษตรกร
ล้งชุมชนดังกล่าวเริ่มดำเนินการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2569 โดยมีบทบาทเป็นศูนย์กลางรวบรวม รับซื้อ จำหน่าย และต่อยอดการแปรรูปมะพร้าวน้ำหอม ภายใต้การบริหารของเกษตรกรและผู้ประกอบการในพื้นที่ที่มีประสบการณ์ตรง เพื่อยกระดับมาตรฐานสินค้า เพิ่มอำนาจต่อรองทางการค้า และสร้างเสถียรภาพด้านรายได้ให้เกษตรกรในระยะยาว
นายจรัญ เจริญทรัพย์ นายกสมาคมมะพร้าวน้ำหอมไทย เปิดเผยว่า การรวมตัวจัดตั้งล้งชุมชนครั้งนี้เกิดจากเสียงสะท้อนของเกษตรกรที่ต้องการมี “พื้นที่จัดการผลผลิตของตัวเอง” โดยเฉพาะในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก ซึ่งมักเผชิญปัญหาราคาตกต่ำและถูกกดราคา เมื่อเกษตรกรรวมกลุ่มกันเป็นวิสาหกิจชุมชน จะสามารถบริหารผลผลิต วางแผนการขาย กำหนดมาตรฐานคุณภาพ และผลักดันราคาที่เหมาะสมกับต้นทุนจริงได้มากขึ้น ไม่ต้องพึ่งกลไกตลาดเพียงด้านเดียวเหมือนที่ผ่านมา
นายจรัญ กล่าวว่า ในช่วงเริ่มต้น ล้งชุมชนได้เริ่มรวบรวมผลผลิตและเชื่อมโยงการจำหน่ายผ่านกิจกรรมของกระทรวงพาณิชย์ เพื่อทดลองระบบบริหารจัดการและวางแนวทางเชื่อมตลาดทั้งในและนอกพื้นที่ ขณะเดียวกัน สถานการณ์ราคามะพร้าวน้ำหอมในจังหวัดราชบุรีเริ่มส่งสัญญาณเชิงบวก โดยราคาหน้าสวนล่าสุดปรับขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 15-18 บาทต่อผล ซึ่งถือเป็นระดับราคาที่เกษตรกรพึงพอใจ แม้ปริมาณผลผลิตในช่วงนี้จะลดลงก็ตาม
นายจรัญมองว่า นี่คือสัญญาณที่ดีต่อการบริหารจัดการผลผลิตในระยะต่อไป โดยเฉพาะช่วงที่ผลผลิตจะทยอยออกสู่ตลาดมากขึ้น ซึ่งล้งชุมชนจะเข้ามามีบทบาทสำคัญในการรองรับและกระจายสินค้า เพื่อลดความเสี่ยงจากภาวะราคาผันผวน
นอกจากนี้ วิสาหกิจชุมชนยังมีแผนนำข้อมูลด้านการผลิต การตลาด และการส่งออก มาวิเคราะห์เพื่อวางระบบรับซื้อและกระจายผลผลิตอย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงเตรียมหารือกับผู้ประกอบการส่งออกเพื่อสร้างตลาดระยะยาว และมีแนวคิดกำหนด “ราคาประกัน” ที่เหมาะสม เพื่อให้เกษตรกรสามารถวางแผนการผลิตได้อย่างมั่นใจ
ด้าน นายวิทยากร มณีเนตร อธิบดีกรมการค้าภายใน ระบุว่า กระทรวงพาณิชย์พร้อมเดินหน้าช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอมอย่างเต็มที่ ตามนโยบายของ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ทั้งการติดตามสถานการณ์ราคา การกระจายผลผลิตออกนอกแหล่งผลิต การเพิ่มช่องทางจำหน่ายใหม่ รวมถึงการเชื่อมโยงตลาดเพื่อให้เกษตรกรมีทางเลือกมากขึ้น
ที่ผ่านมา กรมการค้าภายในได้ประสานงานร่วมกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดราชบุรี สมาคมมะพร้าวน้ำหอมไทย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเร่งระบายผลผลิตส่วนเกินและขยายช่องทางจำหน่ายอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ราคามะพร้าวน้ำหอมโดยรวมเริ่มปรับตัวดีขึ้นในช่วงที่ผ่านมา
“กรมการค้าภายในพร้อมทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงให้กับล้งชุมชน ทั้งการเชื่อมโยงตลาดค้าปลีกสมัยใหม่ งานแสดงสินค้า ช่องทางออนไลน์ รวมถึงประสานตลาดต่างประเทศผ่านกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ เพื่อผลักดันให้ล้งชุมชนเป็นกลไกสำคัญในการสร้างอำนาจต่อรองและความมั่นคงด้านรายได้ให้เกษตรกรอย่างแท้จริง” นายวิทยากร กล่าว
