บ้านโนนยาง ตำบลขวาว อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นหนึ่งในพื้นที่ชุมชนใกล้แนวสายส่งที่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้เข้าไปส่งเสริมพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชน เพิ่มโอกาสสร้างอาชีพและรายได้ที่มั่นคงให้กับเกษตรกร เปลี่ยนจากพื้นที่ไร้ประโยชน์ให้กลายเป็นพื้นที่การเกษตรที่อุดมสมบูรณ์ สร้างความมั่นคงทางด้านอาหาร
เปลี่ยนที่ดินไร้ประโยชน์เป็นแผ่นดินทองทางการเกษตร
ผู้ใหญ่บ้าน “ วนิตย์ ตรางา ” ให้ข้อมูลว่า เดิมทีบ้านโนนยางมีป่ารกร้างไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไรเพราะเป็นดินทราย ไม่อุ้มน้ำ เพาะปลูกพืชได้ไม่ดี และอยู่ใต้แนวสายส่งไฟฟ้า ต่อมา หน่วยปฏิบัติการ และบำรุงรักษาสายส่ง ร้อยเอ็ดที่ 1 ของกฟผ. มีแนวคิดในการใช้ทรัพยากรที่มีให้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดความถี่และค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาสายส่ง จึงได้เข้ามาช่วยปรับปรุงพื้นที่ไร้ประโยชน์ จำนวน 30 ไร่ดังกล่าว และสอบถามชาวบ้านว่าต้องการนำที่ดินไปใช้ประโยชน์อะไร หลังทำประชาคมก็ได้ข้อสรุปร่วมกันว่า จะใช้ที่ดินดังกล่าวปลูกผักปลอดสารพิษขายเป็นรายได้เสริมหลังฤดูทำนา.
หลังอนุญาตให้ชาวบ้านเข้ามาปลูกผักสวนครัวใต้แนวสายส่งแล้ว กฟผ.ได้สำรวจและขุดเจาะบ่อบาดาล พัฒนาแหล่งน้ำบาดาลเข้าแปลงผักให้ชุมชนบ้านโนนยาง และมีการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์กึ่งใส (นวัตกรรมปันแสง) ขนาด 10 กิโลวัตต์ เพื่อผลิตไฟฟ้าสำหรับระบบสูบน้ำ ต่อมา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ( มทร.อีสาน) ได้มาพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมปันแสงสู่การทำเกษตรแม่นยำระบบ ioT ข้อดีของการนำระบบโซลาร์เซลล์กึ่งใสมาใช้ นอกจากช่วยป้องกันฝนให้กับพืชผักแล้ว ยังสามารถผลิตไฟฟ้ามาใช้สูบน้ำในแปลงผัก เป็นการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด ช่วยลดต้นทุนควบคู่กับการเพิ่มผลผลิตได้ดีขึ้น เปลี่ยนวิถีชีวิตของชาวบ้านให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น
ปลูกผักปลอดสาร เจาะตลาดคนรักสุขภาพ
ปัจจุบัน วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรการปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูงบ้านโนนยาง ภายใต้การนำของคุณบานเย็น อาวรณ์ ประธานกลุ่มฯ ได้ส่งเสริมให้ชาวบ้านรวมกลุ่มอย่างเข้มแข็ง ช่วยกันทำปุ๋ยสำหรับใช้ในแปลงเพาะปลูกแล้ว พวกเขายังแบ่งปันความรู้ในการเพาะปลูกพืชผักปลอดภัย และสมุนไพรหลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น โหระพา ข่า ตะไคร้ กรีนโอ๊ก เรดโอ๊ก กรีนคอส เรดคอส เคล พริก คะน้า แตงกวา มะละกอ ฯลฯ
ผักสดปลอดสารพิษของชุมชนแห่งนี้ ผ่านการตรวจสอบและ รับรองแหล่งจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย จาก สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ดและสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดร้อยเอ็ด สามารถนำสินค้ามาวางขายที่ตลาดนัดสีเขียวของโรงพยาบาลโพนทอง หน้าห้างบิ๊กชีร้อยเอ็ด ฯลฯ
ทุกวันนี้ บ้านโนนยาง ตำบลขวาว อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีศักยภาพในการทำเกษตรกรรม โดยมีโมเดลธุรกิจที่มีการต่อยอดระบบโซลาร์เซลล์กึ่งใส (นวัตกรรมปันแสง) กับการเกษตรแม่นยำกับการปลูกพืชเศรษฐกิจในชุมชน การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรผักเคล เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นให้สูงขึ้น ได้รับการจดแจ้งเป็นกลุ่มกิจการเพื่อสังคม ดำเนินการในพื้นที่ 30 ไร่ มีสมาชิกวิสาหกิจชุมชนจำนวน 70 คน ได้รับผลประโยชน์ทางสังคมอย่างเป็นรูปธรรม
ต่อยอดสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง
ที่ผ่านมา วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรการปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูงบ้านโนนยาง ยังขาดแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพและเพิ่มมูลค่า ส่งผลให้ผลผลิตส่วนใหญ่ยังคงจำหน่ายในราคาต่ำ มทร.อีสาน จึงเข้ามาช่วยยกระดับมูลค่าผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันด้วยกลยุทธ์ทางการตลาดสมัยใหม่ สามารถสร้างผลิตภัณฑ์จากพื้นที่ได้จำนวน 5 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ผักปลอดสารพิษจากนวัตกรรมปันแสง ปุ๋ยอัดเม็ด เคลผง น้ำนมข้าวโพด มันทอดกรอบ ผ่านการรับรองมาตรฐานประเภทผักปลอดภัยจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด
มทร.อีสาน ได้สร้างวิทยากรชุมชนต้นแบบที่มีทักษะและความสามารถในการถ่ายทอดองค์ความรู้ จำนวน 2 คน มีการนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีมาใช้ในการวิจัย สามารถสร้างมูลค่าเพิ่ม มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการเกษตรระบบเดิม รวมทั้งสนับสนุนการเพิ่มช่องทางการจัดจำหน่ายถึง 3 ช่องทาง ได้แก่ การขายโดยบุคคล การขายผ่านตัวแทนร้านค้า การขายผ่านสื่อโซเซียลออนไลน์ facebook : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูง บ้านโนนยางอีกด้วย
ปัจจุบันสินค้าของกลุ่ม ได้แก่ ผักปลอดสารพิษจากนวัตกรรมปันแสง ปุ๋ยอัดเม็ด เคลผง น้ำนมข้าวโพด มันทอดกรอบ ล้วนมีศักยภาพในการพัฒนาและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนท้องถิ่น สามารถพัฒนาเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรได้อย่างมีประสิทธิภาพ การต่อยอดทั้ง 5 ผลิตภัณฑ์นี้ จึงไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ แต่ยังสร้างรายได้และความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนได้ในระยะยาว ทั้งนี้ ผู้ที่สนใจสามารถติดตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ของชุมชนเพิ่มเติมได้ที่ facebook : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูง บ้านโนนยาง
โดย…จิรวรรณ โรจนพรทิพย์
