ESG ขบวนการบริหารจัดการใหม่ มีผลต่อการขยายตลาดอุตสาหกรรมเกษตรไทยอย่างไร?

ท่ามกลางธุรกิจที่ต้องปรับตัวตามภาวะผันแปรของโลก  องค์กรใดที่สามารถใช้แนวทางเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม  ตอบแทนสังคม และการเคารพต่อความถูกต้อง โปร่งใส เป็นสรณะ หรือเป็นสิ่งยึดมั่นขององค์กรนั้นได้แล้ว ย่อมประสบความสำเร็จอย่างแน่นอน นั่นจึงเป็นที่มาของ  ESG กระบวนการบริหารใหม่ที่องค์กรธุรกิจขนาดใหญ่ ทุกแห่งจำเป็นต้องมี โดยเฉพาะอย่างยิ่งกิจการที่จะต้องระดมทุนในตลาดหลักทรัพย์ด้วยแล้ว จำเป็นอย่างยิ่ง

เมื่อกล่าวถึง ESG ย่อมาจาก Environment (สิ่งแวดล้อม), Social (สังคม) และ Governance (ธรรมาภิบาล)  เป็นแนวทางการดำเนินธุรกิจที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และ การกำกับดูแลกิจการ  มุ่งเน้นการเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว  โดยส่วนแรกคือ สิ่งแวดล้อม  จะเป็นการมุ่งเน้นลดมลพิษ การใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีประสิทธิภาพ การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ

ต่อมาคือสังคม ยุคต่อไป ต้องส่งเสริมสิทธิมนุษยชน สภาพการจ้างงานที่เป็นธรรม ความปลอดภัยของแรงงาน การพัฒนาชุมชน    ส่วนสำคัญ อันดับท้ายองค์กรธุรกิจจะมุ่งเน้นแต่ผลประกอบดารของตัวเองไม่ได้  แต่ต้องมุ่งเน้นการให้ความสำคัญอันเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญคือ ธรรมาภิบาล มุ่งเน้นความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การกำกับดูแลกิจการที่ดี จริยธรรมทางธุรกิจ ตอบสนองความต้องการของนักลงทุน

มุ่งเน้น ESG  เพื่อระดมทุนในตลาดหลักทรัพย์

นักลงทุนในปัจจุบันให้ความสำคัญกับการลงทุนในธุรกิจที่คำนึงถึง ESG มากขึ้น  พวกเขาพิจารณาไม่เพียงแค่ผลกำไรทางการเงิน แต่ยังรวมถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลขององค์กรด้วย  องค์กรที่มีกระบวนการจัดการด้าน ESG ที่ดี  จะดึงดูดนักลงทุนเหล่านี้ได้  ซึ่งหมายถึงการเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่กว้างขึ้นและต้นทุนการระดมทุนที่ต่ำลง

สิ่งที่นักลงทุนจะคำนึงถึงอย่างมากคือ องค์กรที่มี ESG ดี  มักมีภาพลักษณ์ที่ดีในสายตาของผู้มีส่วนได้เสีย  ทั้งลูกค้า  คู่ค้า  พนักงาน  และชุมชน   ส่งผลดีต่อชื่อเสียง  และความน่าเชื่อถือ  ซึ่งนำไปสู่โอกาสทางธุรกิจที่เพิ่มขึ้น  และความยั่งยืนในระยะยาว ในขณะเดียวกัน  องค์กรที่มี ESG ดี  มักมีระบบการจัดการความเสี่ยงที่ดี  ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงด้านต่างๆ   เช่น   ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม  ความเสี่ยงด้านสังคม  และความเสี่ยงด้านธรรมาภิบาล   ส่งผลดีต่อผลประกอบการโดยรวมขององค์กร สิ่งที่ไม่อาจปฏิเสธ ได้คือองค์กรที่มี ESG ดี  มักมีประสิทธิภาพในการดำเนินงานที่สูงขึ้น  สามารถดึงดูดและรักษาพนักงานที่มีความสามารถ  และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้มีส่วนได้เสีย   ส่งผลดีต่อขีดความสามารถในการแข่งขันขององค์กร

ดังนั้น องค์กรธุรกิจยุคใหม่ที่ระดมทุนในตลาดหลักทรัพย์  จำเป็นต้องมีกระบวนการจัดการด้าน ESG   เพราะช่วยให้ตอบสนองความต้องการของนักลงทุน  เสริมสร้างภาพลักษณ์และชื่อเสียง  ลดความเสี่ยง  เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน   และสอดคล้องกับกฎระเบียบและข้อกำหนด

การนำ ESG มาใช้กับอุตสาหกรรมเกษตรไทย

ปัจจุบัน เกษตรกรไทยเริ่มตระหนักถึงความสำคัญของ ESG   องค์กรภาคเอกชนและภาครัฐต่างส่งเสริมให้เกษตรกรนำเอาหลักการ ESG มาใช้  ตัวอย่างเช่น  กรมส่งเสริมการเกษตร: ส่งเสริมการเกษตรยั่งยืน เกษตรอินทรีย์ เกษตรปลอดภัย ขณะที่ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย: จัดทำดัชนี SET ESG เพื่อวัดผลการดำเนินงานด้าน ESG ของบริษัทจดทะเบียน ส่วนธนาคาร ก็ให้สินเชื่อสีเขียว สนับสนุนเกษตรกรที่ดำเนินธุรกิจแบบยั่งยืน

อย่างไรก็ตาม เนื่องด้วย เกษตรกรยังขาดความรู้ความเข้าใจถึงหลักวิชา และแนวปฏิบัติของ ESG อย่างดีพอ     ข้อสำคัญคือยังขาดแคลนเงินทุน: ที่จะพัฒนาสิ่งแวดล้อมให้เป็นไปตามพื้นฐานในความเป็น ESG รวมถึงเทคโนโลยีในการผลิต แปรรูปทางด้านเกษตรกรรม  ในส่วนนี้ ที่เกษตรกรจะต้องนำเข้ามาเกี่ยวข้องกับกระบวนการด้าน ESG ด้วย

จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส ท้าทาย ESG กับเกษตรไทย

การนำเอาแนวคิด ESG (Environmental, Social, and Governance) มาใช้ในอุตสาหกรรมการเกษตรเป็นกลยุทธ์ที่สามารถเพิ่มประสิทธิภาพ ความยั่งยืน และความน่าเชื่อถือขององค์กรได้  จะต้องวิเคราะห์ถึง ความแข็งแกร่ง จุดอ่อน โอกาส และความท้าทายที่เกิดขึ้นได้ ดังนี้:

จุดแข็ง (Strengths)

ในส่วนนี้จะต้องคำนึงถึงการใช้ ESG ช่วยในการจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ลดการสิ้นเปลือง และเพิ่มผลิตภาพในระยะยาว ขณะที่ องค์กรที่นำ ESG มาใช้มักจะได้รับความเชื่อถือและการยอมรับจากผู้บริโภคและนักลงทุนมากขึ้น  รวมถึงการใช้ ESG ช่วยให้องค์กรสามารถปฏิบัติตามกฎหมายและมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลที่เข้มงวดได้

จุดอ่อน (Weaknesses)

ต้องยอมรับว่าค่าใช้จ่ายตอนเริ่มต้นสูง: การนำ ESG มาใช้มักจะต้องลงทุนในเทคโนโลยีและการฝึกอบรมพนักงานซึ่งอาจมีค่าใช้จ่ายสูง ขณะที่ การนำ ESG มาใช้ต้องการการเปลี่ยนแปลงวิธีการทำงานที่อาจเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานในช่วงแรก

โอกาส (Opportunities)

ตลาดใหม่และโอกาสทางการค้า: การมีผลิตภัณฑ์และบริการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและสังคมสามารถเปิดตลาดใหม่และสร้างโอกาสทางการค้าได้  โดยจะต้องมีโครงการและนโยบายของรัฐและองค์กรระหว่างประเทศที่สนับสนุนการดำเนินงานที่ยั่งยืนซึ่งอาจให้การช่วยเหลือทางการเงินและทรัพยากร

ความท้าทาย (Threats)

ความไม่แน่นอนของตลาด: ความเปลี่ยนแปลงของตลาดและความต้องการของผู้บริโภคที่ไม่แน่นอนอาจส่งผลต่อการลงทุนใน ESG   และต้องยอมรับว่า  อุตสาหกรรมการเกษตรมีการแข่งขันสูง องค์กรที่ไม่สามารถปรับตัวได้รวดเร็วอาจสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน

10 องค์กรแถวหน้า ลุย ESG จนถึงเป้า

ต่อไปนี้ เป็นตัวอย่างองค์กรธุรกิจระดับแนวหน้าที่นำเอา กระบวนการ ESG มาใช้กับอุตสาหกรรมเกษตรของตนจนประสบความสำเร็จ

1. บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน): มุ่งมั่นสู่เป้าหมาย “อาหารปลอดภัย สุขภาพดี สู่ความยั่งยืน” โดยมุ่งเน้นการผลิตอาหารปลอดภัย ปราศจากสารเคมี ผ่านมาตรฐาน Global GAP ส่งเสริมเกษตรกรด้วยโครงการพัฒนาชุมชน สนับสนุนให้เกษตรกรใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม  ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
2. บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน): มุ่งมั่นสู่ “การเติบโตอย่างยั่งยืน” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  ลดการใช้น้ำ  ส่งเสริมบรรจุภัณฑ์รีไซเคิล
3. บริษัท เครือสหพัฒน์ จำกัด: มุ่งมั่น “ส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  พัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม   ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
4. บริษัท เอสซีจี จำกัด (มหาชน): มุ่งมั่น “สร้างอนาคตที่ยั่งยืน” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  พัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม   ส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียน
5. บริษัท ปูนซีเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน): มุ่งมั่น “พัฒนาอย่างยั่งยืนเพื่ออนาคต” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  ฟื้นฟูพื้นที่ป่า   ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
6. บริษัท ดาวประเทศไทย จำกัด: มุ่งมั่น “สร้างสรรค์อนาคตที่ยั่งยืน” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  พัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม   สนับสนุนการคัดแยกขยะ
7. บริษัท ยูนิลีเวอร์ (ไทย) จำกัด: มุ่งมั่น “ใช้ชีวิตอย่างยั่งยืน” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  พัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม   ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
8. บริษัท โททาลพลังงาน จำกัด: มุ่งมั่น “เติมพลังให้โลกอย่างยั่งยืน” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  สนับสนุนโครงการพลังงานสะอาด   ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
9. บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน): มุ่งมั่น “เติมเต็มชีวิต พลังอนาคต” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  สนับสนุนโครงการพลังงานสะอาด   ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
10. บริษัท พีทีที โกลบอล คิเนติก จำกัด: มุ่งมั่น “ขับเคลื่อนนวัตกรรม พลังงานเพื่ออนาคต” โดยส่งเสริมเกษตรกรหุ้นส่วน  สนับสนุนโครงการพลังงานสะอาด   ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

โดยสรุป กลยุทธ์ ESG ที่ครอบคลุมมุ่งเน้นไปที่การสร้างวัฒนธรรมที่เหมาะสม การประเมินความเสี่ยง และบูรณาการ ESG เข้ากับการดำเนินงาน สามารถช่วยบริษัทเกษตรกรรมเปลี่ยนความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมให้เป็นโอกาสทางธุรกิจ ปรับปรุงผลการดำเนินงานทางการเงิน และเตรียมพร้อมสำหรับกฎระเบียบที่จะเกิดขึ้น