สถาปัตยกรรมไทยในแต่ละภาคจะมีความดงามที่แตกต่างกันตามภูมิศาสตร์และสภาพตามภูมิประเทศ ซึ่งในแต่ละยุคสมัยจะปรากฎให้เห็นตามสถานที่สำคัญ ทั้งวัดวาอาราม บ้านและอาคารพาณิชย์ สถานที่ราชการ หรือสังเกตุดูตามโบราณสถานในแต่ละยุค ย้อนบ่งบอกเอกลักษณ์วัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาแต่ละยุคสมัย
ไม่ว่าจะเป็นยุคทวารวดี แถวภาคกลางของประเทศไทย ,ยุคศรีวิชัย พบเห็นตามภาคใต้ ,ยุคลพบุรี คล้ายๆศิลปะขอมเข้ามามีบทบาทและยุคเชียงแสน พบในภาคเหนือ ส่วนใหญ่จะสร้างเป็นศาสนสถาน,ยุคสุโขทัย สถาปัตยกรรมจะเป็นวัดในพุทธศาสนา ยุคอู่ทอง เป็นศิลปะที่เกิดจากการรวมตัวของศิลปะทวาราวดี และอารยธรรมขอม ที่เกี่ยวโยงทางพุทธศาสนา,ยุคอยุธยา เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรม จะออกแบบให้มีความยิ่งใหญ่ แสดงถึงความร่ำรวย
วันนี้ย้อมมาดูสถาปัตยกรรมบ้านเรือนเก่าๆย้อนยุคของภาคอีสานอีกแห่ง “อ.เชียงคาน” จ.เลย ที่ขึ้นชื่ออีกแห่งในยุคนี้ ที่มีความงดงามของงานทางสถาปัตยกรรมอาคารไม้แบบไทยๆ ที่ผสมผสานกับการออกแบบยุคใหม่ แต่ยังคงอนุรักษ์รักษาวัฒนธรรมแบบดั่งเดิมอย่างน่าศึกษา จนกลายเป็นถนนสายวัฒนธรรมบ้านไม้เก่า ริมโขงของจ.เลย ที่นักท่องเที่ยวแห่มาเยือนกันมากมาย
ความโดเด่นบนถนนริมโขงสายเล็กๆ ที่มีการรวบรวมประวัติศาสตร์ สถาปัตย์ฯบ้านไม้เก่าๆ ที่นำมาออกแบบตกแต่งเป็นที่พัก โรงแรมขนาดเล็ก ร้านอาหาร และร้านขายของที่ระลึกต่างๆ ที่ก่อสร้างกันเรียงรายเป็นแถวเต็มถนนสองข้างทาง ตั้งแต่ซอยแรกจนถึงซอยสุดท้าย ถ้าสังเกตุดูบ้านแต่ละหลังมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่นำวัสดุจากไม้มาตกแต่งกันอย่างดงาม จนกลายเป็นเสน่ห์ของงานออกแบบสถาปัตยกรรมแบบไทยๆในแถบภาคอีสาน
ซึ่งบ้านไม้เก่าเหล่านี้ ส่วนหนึ่งก่อสร้างโดยคนจีนในอดีตที่ทำมาค้าขาย ประกอบอาชีพในท้องถิ่นนั้น ซึ่งปัจจุบันเทศบัญญัติเมืองเชียงคาน ได้มีการกำหนดสิ่งก่อสร้างที่สามารถทำได้ในการต่อเติมอาคารและสิ่งที่ไม่สามารถทำได้ เพื่อต้องการรักษาวัฒนธรรมเก่าแก่ของไทยไว้ให้ชนรุ่นหลังได้ดูกัน และเป็นการรักษาศิลปะวัฒนธรรมในงานถาปัดที่โดดเด่นของเมืองเชียงคาน ซึ่งใครที่มาเยือนจะเห็นความสวยงามเหมือนมาเยือนแหล่งบ้านไม้เก่าๆในอดีต
ซึ่งความภูมิใจของคนเชียงคานที่ยังคงรักษา สืบทอดถนนสายวัฒนธรรมบ้านไม้เหล่านี้ ที่มีความเป็นเอกลักษณ์ไม่เหมือนใคร แม้ว่า สังคมโลกยุคใหม่เข้ามาเปลี่ยนแปลง สิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ตั้งแต่การเลือกใช้วัสดุก่อสร้างในการตกแต่งอาคาร แต่ที่นี่ยังมีกลิ่นอายที่คงความเป็นบ้านโบราณได้อย่างเหมือนเดิม
ถ้าสังเกตุดู อาคารพาณิชย์เก่าๆ ผนังอาคาร ห้องแถวไม้ จะเน้นอาคารคอนกรีตผสมไม้ที่ใช้เทคนิคการก่อสร้างและองค์ประกอบสถาปัตยกรรม เช่น งานก่อสร้างผนัง ลูกกรง ราวระเบียง หลังคา บานประตู-หน้าต่าง แม้แต่ช่องระบายลมของอาคารที่อยู่เหนือประตู-หน้าต่าง มีความโดดเด่นของบ้านไม้ที่เก่าแก่เหมือนยุคสมัยโบราณ
ไม่แปลกใจ นักท่องเที่ยวมาเยือนเชียงคาน ที่ยังคงหลงเสน่ห์ความสวยงามสถาปัตยกรรมไทยที่งดงามของบ้านไม้และอาคารพาณิชย์เก่าๆที่หลงเหลือให้มาชม ถ่ายรูปกันเป็นที่ระลึก เหมือนย้อนวันวาน พักผ่อนริมโขงทานอาหารพื้นเมืองแบบไทยๆ นั่งชมวิวซิลซิลๆอย่างสงบในยามเช้า
แม้ใครจะห้ามสักแค่ไหน แต่ต้องไปเพราะสิ่งนี้…มีที่เชียงคาน เมืองวัฒนธรรมที่หลากหลาย
