รองนายกรัฐมนตรีฯ ลงพื้นที่ติดตามฟื้นฟูผู้ประกอบการเครื่องเงินและสินค้า OTOP จังหวัดน่าน หลังอุทกภัย หนุนพัฒนาช่างฝีมือ สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น ต่อยอดสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์เน้นอัตลักษณ์ชาติพันธุ์: สืบสานอัตลักษณ์อิ้วเมี่ยน ต่อยอดงานเครื่องเงินน่าน พัฒนาทักษะช่างฝีมือ เชื่อมภูมิปัญญาสู่ตลาดร่วมสมัย
ชูความร่วมมือสถานศึกษาและภาคเอกชน พัฒนาทักษะช่างเงินรุ่นใหม่ เชื่อมโยงองค์ความรู้ดั้งเดิมกับการออกแบบร่วมสมัย เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ สร้างงาน สร้างรายได้ และขยายโอกาสทางการตลาดให้ชุมชนอย่างยั่งยืน
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่บริษัท ดอยซิลเวอร์ แฟคตอรี่ จำกัด ตำบลไชยวัฒนา อำเภอปัว จังหวัดน่าน เพื่อติดตามสถานการณ์และความคืบหน้าการฟื้นฟูสถานประกอบการที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย พร้อมรับฟังแนวทางการสนับสนุนผู้ประกอบการสินค้า OTOP การพัฒนากำลังคนด้านงานหัตถศิลป์ และการต่อยอดภูมิปัญญาเครื่องเงินน่านสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยมุ่งเชื่อมโยงการฟื้นฟูเศรษฐกิจในระยะเร่งด่วนเข้ากับการพัฒนาศักยภาพอาชีพและการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นในระยะยาว
ในการลงพื้นที่ครั้งนี้ รองนายกรัฐมนตรีฯ ได้สวมใส่ชุดประจำชาติพันธุ์อิ้วเมี่ยน สะท้อนอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาการแต่งกายของกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดน่าน พร้อมเยี่ยมชมผลิตภัณฑ์เครื่องเงินดอยซิลเวอร์ รับฟังประวัติความเป็นมาและเอกลักษณ์ของงานเครื่องเงิน ตลอดจนเรียนรู้กระบวนการผลิตเครื่องประดับเงินแท้ ตั้งแต่การเตรียมวัสดุ การขึ้นรูป การตกแต่งลวดลาย ไปจนถึงการเก็บรายละเอียดอย่างประณีต ซึ่งต้องอาศัยทั้งความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ และความชำนาญเฉพาะด้านของช่างฝีมือ
เครื่องเงินน่านมิได้เป็นเพียงผลิตภัณฑ์เครื่องประดับ แต่ยังเป็นมรดกทางภูมิปัญญาที่สะท้อนเรื่องราว วิถีชีวิต ความเชื่อ และอัตลักษณ์ของชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์อิ้วเมี่ยนที่มีความโดดเด่นด้านงานเครื่องเงินและเครื่องประดับประจำชาติพันธุ์ การอนุรักษ์และพัฒนางานหัตถศิลป์ประเภทนี้จึงมีความสำคัญทั้งในมิติของการรักษาองค์ความรู้ดั้งเดิม การสร้างอาชีพให้แก่ช่างฝีมือ และการเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนในจังหวัดน่าน
พัฒนาช่างเงินรุ่นใหม่ เชื่อมการศึกษาเข้ากับการทำงานจริง
บริษัท ดอยซิลเวอร์ แฟคตอรี่ จำกัด เป็นหนึ่งในสถานประกอบการผลิตเครื่องประดับเงินแท้ของจังหวัดน่านที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาทักษะวิชาช่างเงินอย่างต่อเนื่อง โดยดำเนินความร่วมมือกับกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง ตั้งแต่ปี 2558 เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนและนักศึกษาในจังหวัดน่านได้เรียนรู้ทักษะวิชาชีพ ฝึกปฏิบัติงานจริง และพัฒนาความเชี่ยวชาญด้านการผลิตเครื่องประดับเงิน พร้อมให้การสนับสนุนด้านการศึกษา ที่พัก และอาหาร ปัจจุบันมีนักศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) จำนวน 7 คน
ความร่วมมือดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญในการสร้างกำลังคนด้านงานหัตถศิลป์ โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้พัฒนาทั้งทักษะพื้นฐาน ความละเอียดประณีต ความเข้าใจในวัสดุและกระบวนการผลิต ตลอดจนการประยุกต์ใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบผลิตภัณฑ์ เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปประกอบอาชีพได้จริง และเติบโตเป็นช่างฝีมือที่มีคุณภาพในอนาคต
การพัฒนาช่างฝีมือรุ่นใหม่ยังมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงจากการขาดช่วงของการถ่ายทอดภูมิปัญญาระหว่างรุ่น โดยเปิดพื้นที่ให้ช่างผู้มีประสบการณ์ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคนิคเฉพาะด้านแก่คนรุ่นใหม่ ขณะเดียวกันก็ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถนำแนวคิดการออกแบบ เทคโนโลยี และทักษะใหม่ ๆ มาต่อยอดงานดั้งเดิมได้อย่างเหมาะสม อันจะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมเครื่องเงิน และสร้างโอกาสในการประกอบอาชีพให้แก่เยาวชนในท้องถิ่น
ต่อยอดภูมิปัญญาเครื่องเงิน สู่ผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยและเศรษฐกิจสร้างสรรค์
นอกจากการพัฒนาทักษะช่างฝีมือแล้ว วิทยาลัยชุมชนน่านยังได้ร่วมกับบริษัท ดอยซิลเวอร์ แฟคตอรี่ จำกัด และกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง ขับเคลื่อนความร่วมมือด้านการศึกษา การวิจัย และการพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องเงินร่วมสมัย ภายใต้แนวคิด “การสร้างสรรค์เครื่องถมร่วมสมัยน่านนคร” รวมถึงการพัฒนาหลักสูตรเครื่องเงินร่วมสมัย “น่าน-รัตนโกสินทร์” เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านหัตถศิลป์เข้ากับกระบวนการออกแบบและทักษะการผลิตอย่างเป็นระบบ
แนวทางดังกล่าวมุ่งต่อยอดภูมิปัญญาดั้งเดิมให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภคในปัจจุบัน โดยให้ความสำคัญกับการรักษาเอกลักษณ์ของเครื่องเงินน่าน ควบคู่กับการพัฒนารูปแบบ ลวดลาย ประโยชน์ใช้สอย และการนำเสนอผลิตภัณฑ์ให้มีความร่วมสมัย สามารถเข้าถึงผู้บริโภคได้หลากหลายกลุ่ม ทั้งตลาดของฝากและของที่ระลึก ตลาดเครื่องประดับ ตลอดจนตลาดสินค้าหัตถกรรมที่ให้คุณค่ากับเรื่องราวทางวัฒนธรรมและกระบวนการผลิตที่มีเอกลักษณ์
การต่อยอดงานเครื่องเงินสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเพิ่มจำนวนหรือรูปแบบของสินค้า แต่ยังครอบคลุมถึงการพัฒนาองค์ความรู้ การสร้างอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ การสื่อสารเรื่องราวของช่างฝีมือและชุมชน ตลอดจนการสร้างประสบการณ์ให้ผู้บริโภคเห็นคุณค่าของงานหัตถศิลป์ที่อยู่เบื้องหลังผลิตภัณฑ์ ซึ่งสามารถช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าและสร้างความแตกต่างในตลาดได้
ขณะเดียวกัน การเชื่อมโยงสถานศึกษาเข้ากับผู้ประกอบการยังช่วยให้การพัฒนาหลักสูตรและการฝึกทักษะตอบโจทย์ความต้องการของภาคการผลิตมากขึ้น ผู้เรียนมีโอกาสนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการทำงานจริง ส่วนผู้ประกอบการก็สามารถเข้าถึงกำลังคนที่มีทักษะและแนวคิดสร้างสรรค์ เป็นการวางรากฐานให้เกิดระบบนิเวศเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่เชื่อมโยงการศึกษา งานหัตถกรรม การออกแบบ และตลาดเข้าด้วยกัน
เร่งฟื้นฟูผู้ประกอบการ OTOP เพิ่มช่องทางจำหน่าย กระจายรายได้สู่ชุมชน
สำหรับสถานการณ์อุทกภัยในปี 2569 จังหวัดน่านได้รับผลกระทบรวม 6 อำเภอ มีกลุ่มผู้ผลิตและผู้ประกอบการสินค้า OTOP ได้รับผลกระทบจำนวน 36 กลุ่ม ซึ่งได้รับการช่วยเหลือเยียวยาเบื้องต้นครบถ้วนแล้ว อย่างไรก็ตาม การฟื้นฟูให้ผู้ประกอบการกลับมาดำเนินธุรกิจได้อย่างต่อเนื่องจำเป็นต้องอาศัยมาตรการสนับสนุนเพิ่มเติม ทั้งการเพิ่มช่องทางจำหน่าย การประชาสัมพันธ์สินค้า การสร้างโอกาสเข้าถึงกลุ่มลูกค้าใหม่ และการเชื่อมโยงผู้ผลิตกับตลาดอย่างต่อเนื่อง
จังหวัดน่านจึงเดินหน้าส่งเสริมช่องทางการตลาดให้แก่ผู้ประกอบการ ผ่านกิจกรรมและงานจำหน่ายสินค้าต่าง ๆ อาทิ งาน NAN CREATIVE EXPO 2026 ตลาดนัดคนไทยยิ้มได้ และตลาดนัดสร้างสุข รวมถึงการเตรียมเข้าร่วมงานแข่งเรือประเพณีนัดปิดสนาม และงาน OTOP CITY เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการนำเสนอสินค้าแก่ผู้บริโภค ขยายเครือข่ายทางธุรกิจ และเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้หลังได้รับผลกระทบจากอุทกภัย
การสนับสนุนตลาดสินค้า OTOP ควบคู่กับการพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องเงินยังช่วยสร้างความเชื่อมโยงระหว่างงานหัตถกรรมกับการท่องเที่ยว โดยสามารถนำเสนอสินค้าในฐานะผลิตภัณฑ์ที่มีเรื่องราว มีอัตลักษณ์ และสะท้อนภูมิปัญญาของจังหวัดน่าน ช่วยเพิ่มทางเลือกให้แก่นักท่องเที่ยวและผู้บริโภค พร้อมส่งเสริมให้การใช้จ่ายซื้อสินค้าท้องถิ่นมีส่วนสนับสนุนการจ้างงานและรายได้ของช่างฝีมือ ผู้ผลิต และครอบครัวในชุมชน
บูรณาการการฟื้นฟู สร้างคน สร้างอาชีพ และรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่น
การลงพื้นที่ครั้งนี้สะท้อนแนวทางการฟื้นฟูเศรษฐกิจจังหวัดน่านที่ให้ความสำคัญกับการช่วยเหลือผู้ประกอบการหลังอุทกภัยควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพในระยะยาว โดยเชื่อมโยงการสนับสนุนสถานประกอบการและสินค้า OTOP เข้ากับการพัฒนาทักษะอาชีพ การสร้างช่างฝีมือรุ่นใหม่ การสืบทอดภูมิปัญญาเครื่องเงิน และการต่อยอดผลิตภัณฑ์สู่ตลาดร่วมสมัย
ความร่วมมือระหว่างภาครัฐ สถานศึกษา ภาคเอกชน และชุมชน จะเป็นส่วนสำคัญในการสร้างโอกาสให้คนในท้องถิ่นสามารถพัฒนาทักษะ สร้างอาชีพ และนำทุนทางวัฒนธรรมที่มีอยู่มาใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจได้อย่างเหมาะสม โดยยังคงรักษาคุณค่าและเอกลักษณ์ดั้งเดิมไว้ พร้อมปรับตัวให้สอดคล้องกับบริบทของตลาดที่เปลี่ยนแปลงไป
การพัฒนาช่างฝีมือและการต่อยอดภูมิปัญญาเครื่องเงินน่านจึงไม่เพียงเป็นการรักษางานหัตถศิลป์ให้คงอยู่ แต่ยังเป็นการลงทุนในคนและองค์ความรู้ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และขยายโอกาสทางเศรษฐกิจไปสู่ชุมชนอย่างทั่วถึง อันจะนำไปสู่การฟื้นตัวที่เข้มแข็งและการเติบโตของเศรษฐกิจสร้างสรรค์จังหวัดน่านอย่างยั่งยืน
โดย…ประสิทธิ์ สองเมืองแก่น จ.น่าน
