ชาวบ้านและเกษตรกรบ้านตลิ่งสูง หมู่ที่ ๙ อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส ได้รวมกลุ่มกันปลูกขมิ้นด้วงเพื่อเป็นอาชีพเสริมในช่วงฤดูฝน ซึ่งเป็นระยะที่ไม่สามารถประกอบอาชีพหลักด้านการกรีดยางพาราได้อย่างต่อเนื่อง การปลูกขมิ้นด้วงจึงเป็นแนวทางการใช้พื้นที่ว่างและทรัพยากรทางการเกษตรในชุมชนให้เกิดประโยชน์ สามารถสร้างรายได้หมุนเวียนให้แก่ครัวเรือน และช่วยลดการพึ่งพารายได้จากอาชีพหลักเพียงทางเดียว
ขมิ้นด้วง หรือที่เรียกในภาษาท้องถิ่นว่า “ขมิ้นงูเหลือม” เป็นพืชสมุนไพรและพืชอาหารที่มีศักยภาพในการสร้างมูลค่าเพิ่ม เหง้ามีลักษณะกลมป้อมคล้ายตัวด้วง เนื้อภายในมีสีเหลืองและมีกลิ่นหอม นิยมนำไปใช้ประกอบอาหารพื้นถิ่นภาคใต้ เช่น แกงปลาและแกงกะทิ รวมถึงใช้เป็นวัตถุดิบในการทำยาสมุนไพร ลักษณะการใช้ประโยชน์ หลากหลายดังกล่าวทำให้ขมิ้นด้วงเป็นพืชที่สามารถจำหน่ายเพื่อสร้างรายได้ และเหมาะสมกับแนวทางการทำเกษตรแบบพอเพียงที่ส่งเสริมการปลูกพืชหมุนเวียนตามฤดูกาล
การปลูกขมิ้นด้วงในพื้นที่บ้านตลิ่งสูงเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนพฤษภาคมเป็นต้นไป โดยในระยะเริ่มต้นชาวบ้านมีการทำแรกนาขวัญตามความเชื่อของคนในท้องถิ่น เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจแก่เกษตรกร พันธุ์ขมิ้นด้วงที่นำมาใช้ปลูกได้รับมาจากจังหวัดสุราษฎร์ธานีและจังหวัดพัทลุง ซึ่งเป็นแหล่งพันธุ์ที่เกษตรกรนำมาขยายผลในพื้นที่ของตนเอง
รูปแบบการผลิตของกลุ่มเกษตรกรเป็นการปลูกแบบผสมผสาน โดยปลูกแซมในพื้นที่สวนปาล์มน้ำมันและจัดทำแปลงปลูกแบบยกร่องเป็นแถวให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ของแต่ละครัวเรือน พื้นที่ปลูกแต่ละแปลงมีขนาดประมาณ ๙ × ๙ เมตร ปัจจุบันมีเกษตรกรเข้าร่วมกลุ่มประมาณ ๒๕ ราย รวมพื้นที่ปลูกประมาณ ๒๒ ไร่สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้หลังจาก ๕-๖เดือนหลังปลูกตั้งแต่ช่วงเดือนพฤษภาคม
ก่อนการปลูก เกษตรกรจะเตรียมพื้นที่โดยปรับหน้าดิน กำจัดวัชพืช พรวนหรือตีดิน และยกร่องเพื่อให้ดินมีความเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของเหง้าขมิ้นด้วง รวมทั้งช่วยระบายน้ำในช่วงฤดูฝน เมื่อถึงระยะเก็บเกี่ยว จะนำผลผลิตมาล้างทำความสะอาด ตัดแต่ง และคัดคุณภาพก่อนจำหน่ายทั้งในตลาดปลีกและตลาดชุมชน
นายบุญสม จีนิล ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 9 และนางธนิดา จีนิน ตัวแทนเกษตรกรบ้านตลิ่งสูง ได้ร่วมส่งเสริมแนวทางการปลูกขมิ้นด้วงเพื่อเพิ่มรายได้แก่สมาชิกในชุมชน ตลอดจนพัฒนาคุณภาพผลผลิตให้มีความสวยงาม สะอาด และเป็นที่ต้องการของตลาดมากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรได้เข้ามาให้คำแนะนำด้านการผลิต
โดยมีนายนุกูล พูลเทพ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ ผู้รับผิดชอบพื้นที่บ้านตลิ่งสูง และนางสาวกัญญศร ภัศวิชกุล นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ ตัวเเทนเจ้าหน้าที่เกษตรอำเภอสุไหงปาดี ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการใช้สารกำจัดวัชพืชในปริมาณที่เหมาะสม การใส่ปุ๋ย การดูแลรักษาแปลงปลูก และการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร พร้อมทั้งสนับสนุนปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์ให้แก่เกษตรกรในพื้นที่
การรวมกลุ่มปลูกขมิ้นด้วงของบ้านตลิ่งสูงสะท้อนให้เห็นถึงการปรับตัวของเกษตรกรให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศ ฤดูกาล และบริบททางเศรษฐกิจของครัวเรือน โดยนำพืชที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาพัฒนาเป็นพืชสร้างรายได้เสริม ควบคู่กับการจัดการแปลงปลูกและการถ่ายทอดความรู้ด้านการเกษตรจากหน่วยงานภาครัฐ แนวทางดังกล่าวช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ที่ดิน สร้างอาชีพและรายได้ให้แก่สมาชิกในชุมชน ตลอดจนเสริมสร้างความเข้มแข็งและความยั่งยืนให้แก่ชุมชนบ้านตลิ่งสูง อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส สถานที่ปลูกขมิ้นด้วง: บ้านตลิ่งสูง หมู่ที่ 9 อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส
คุณกัญญศร ภัศวิชกุล เจ้าหน้าที่เกษตรอำเภอสุไหงปาดี (นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ)เป็นเจ้าหน้าที่นักส่งเสริมการเกษตรนะคะจากสำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงปาดี วันนี้ก็พามาลงเยี่ยมเยียนกันเกษตรกรผู้ปลูกขมิ้นชันนะคะซึ่งเป็นการที่รวมกลุ่มของเกษตรกรเพื่อแก้ปัญหาเรื่องช่วงฤดูกาลที่มันผลัดเปลี่ยนช่วงนี้ก็มีฝนเขาก็เปลี่ยนมาปลูกขมิ้นชันเพื่อเสริมสร้างรายได้ในช่วงเวลาประมาณ5-6 เดือน เพื่อเป็นรายได้เสริมแก่ครัวเรือนเกษตรกรบ้านตลิ่งสูงตำบลสุไหงปาดีอำเภอสุไหงปาดีจังหวัดนราธิวาสซึ่งกลุ่มเกษตรกรกลุ่มนี้
ขมิ้นชันก็จะมีปลูกพืชในช่วงแล้งอย่างเช่นแตงโมด้วยนะคะเป็นการแก้ไขปัญหาเชิงรายได้ของชุมชนชาวบ้านก็รวมกันแล้วก็ปลูกแซมในพืชต่างๆพืชหลักเช่นปั๊มน้ำมันซึ่งแปลงที่ลงพื้นที่ราคาเป็นแปลงที่ปลูกปาล์มน้ำมันเป็นกระปุกเสริมแซมขมิ้นชัน เพื่อสร้างรายได้ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงอาจรอบรอบเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคมกันยา ใช้เวลาประมาณ 4-6 เดือนในการเก็บเกี่ยวผลผลิตสร้างรายได้ให้กับครัวเรือนเกษตรกรในระยะสั้น
ขณะที่เจ้าหน้าที่เกษตรกรนายนุกูล พูลเทพ(นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ) เจ้าหน้าที่กเกษตรอำเภอสุไหงปาดีที่รับผิดชอบในพื้นที่ บ้านตลิ่งสูง ผมนายนุกูล พูลเทพนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการสำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงปาดีจังหวัดนราธิวาสครับสำหรับภารกิจของกรมส่งเสริมการเกษตรก็คือในพื้นที่ตำบลสุไหงปาดี ผมรับผิดชอบ 12 ตำบลส่วนตัวนี่ประมาณ 60 ราย
สำหรับตำบลหมู่ 9 บ้านตลิ่งสูงนี่มีการปลูกพืชหมุนเวียนนะครับเสริมรายได้ในช่วงกรีดยางพาราไม่ได้ก็จะมีการปลูกแตงโมครับแล้วก็สลับกับปลูกขมิ้นเพื่อเสริมรายได้ให้ครอบครัวในช่วงที่กรีดยางพาราไม่ได้ครับสำหรับภารกิจถัดไปที่จะเน้นเรื่องการพัฒนาก็คืออยากจะรวมกลุ่มเกษตรกรที่มีการรวบรวมแบบธรรมชาติเนี่ยได้เข้าถึงการช่วยเหลือของทางภาครัฐและหน่วยงานภาคีของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อที่ว่าเปิดโอกาสในการเข้าถึงปัจจัยต่างๆหรือว่าเทคนิคเทคโนโลยีความรู้ด้านการเกษตรการแก้ปัญหาการจัดการกลุ่มนะครับก็ได้ได้ได้พัฒนาขึ้น
ด้าน นางธนิดา จีนิน (ป้าดำ) ตัวเเทนเกษตรกรบ้านตลิ่งสูง หมู่ที่ การปลุกขมิ้นนี้เป็นอาชีพเสริมอาชีพหลักของคนบ้านตลิ่งสูงคืออาชีพกรีดยางแต่ว่าเวลาฤดูฝนกรีดยางไม่ได้ก็เลยปลูกขมิ้นปลูกในช่วงเดือนพฤษภาคมแล้วก็ประมาณ 6 เดือนแต่นี่ไม่ถึงไงเห็นว่าราคาดีก็เลยหยุดก่อน รายได้ก็พอสมควรแล้วพออยู่ได้ฤดูฝนนี้สามารถซื้อข้าวของอะไรได้ ที่บ้านยังมีคนที่บ้านอยู่หลายคนมีหลานอีก๔คน ปลูก๒คนยายกับตา ปลูกประมาณ ๑ ไร่ได้ รายได้พอใจค่ะถ้า ๕-๖ หมื่นต่อปีต่อครั้งที่ปลูกค่ะ
มีเถ้าเเก่มารับส่งมาเลย์ เมืองไทยนี้คงขายไม่ได้เยอะเพราะปลูกทุกคนจะเป็นถ้าพ้นหน้าขมิ้นก็จะปลูกแตงโมแตงโมตลิ่งสูงนี่นะจะเป็นแตงโมที่หวานเป็นที่ลือกัน ขมิ้นพอขุดเสร็จแล้วก็จะนำไปล้างตัดแต่งแล้วก็ตัดรากใส่ถุง ๑๐ โล ให้พ่อค้ามารับค่ะ.
โดย….แวดาโอ๊ะ หะไร/อัสมา บินมะนุ จ.นราธิวาส
.
