ปัจจุบัน สมุนไพรได้ถูกนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติในหลายอุตสาหกรรม อาทิ อุตสาหกรรมอาหาร/เครื่องดื่ม เครื่องสำอาง ยาสมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ส่งผลให้ตลาดสมุนไพรมีการเติบโตสูงอย่างต่อเนื่อง โดยคาดการณ์ตลาดสมุนไพรไทยจะมีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นถึง 100,000 ล้านบาทในปี 2570
ขณะที่องค์กร Globe Newswire ก็ได้คาดการณ์ไว้เช่นกันว่า ตลาดสมุนไพรโลกจะมีมูลค่าสูงถึง 550 พันล้านเหรียญสหรัฐภายในปี 2573 ด้วยอัตรการเติบโตเฉลี่ยต่อปี ตั้งแต่ปี 2563 ถึงปี 2573 เท่ากับร้อยละ 18.9 เลยทีเดียว
จากแนวโน้มดังกล่าว ส่งผลให้ตลาดวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์สมุนไพรของไทยเติบโตอย่างมาก โดยเฉพาะช่วงสถานการณ์โควิด-19 คนไทยเลือกใช้สมุนไพรในการดูแลรักษาสุขภาพเพิ่มขึ้น สมุนไพรจึงเป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศเป็นอย่างมาก ทำให้รัฐบาลเห็นความสำคัญ จึงมีมติเห็นชอบ แผนปฏิบัติการด้านสมุนไพรแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566-2570 เมื่อปีที่ผ่านมา ส่งเสริมให้พัฒนาสมุนไพรตลอดห่วงโซ่คุณค่า และเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันในตลาดทั้งในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ นำมาซึ่งความมั่นคงทางสุขภาพและเศรษฐกิจของประเทศ
ภาพรวมตลาด 3 ปีย้อนหลังพบว่าเติบโตอย่างต่อเนื่อง ‘สมุนไพรไทย’ ขึ้นแท่นอันดับ 1 ภูมิภาค ตลอด 6 ปี ส่งออกแล้วกว่า 1.2 หมื่นล้าน จากมูลค่าตลาดรวมประมาณ 5 หมื่นล้านบาท โดยในปี 2563 มีมูลค่า 45,997.9 ล้านบาท ปี 2564 มูลค่าราว 48,108 ล้านบาท และปี 2565 มีมูลค่า 52,104.3 ล้านบาท ซึ่งในปี 2566 คาดว่าจะมีมูลค่าไม่น้อยกว่า 50,000 ล้านบาท และเพิ่มขึ้นถึง 100,000 ล้านบาทภายในปี 2570
ขณะที่ตลาดต่างประเทศ ตั้งแต่ปี 2560-2565 ไทยมีการส่งออกวัตถุดิบสมุนไพรคุณภาพและผลิตภัณฑ์สมุนไพรเป็นอันดับ 1 ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คิดเป็นมูลค่ากว่า 12,211 ล้านบาทและจากการให้ความสำคัญของรัฐบาล ส่งผลให้เอกชนตื่นตัวในการขยายธุรกิจในด้านนี้ ล่าสุด “สมุนไพรวังพรม” ผู้ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรไทยมากว่า 30 ปี ประกาศทุ่มงบ 150 ล้านบาท เปิดโรงงานใหม่บนเนื้อที่ 10 ไร่รองรับการเติบโตตลาดไทย-ต่างชาติ
โดยนางสาววัชรีภรณ์ วังพรม ผู้บริหาร บริษัท สมุนไพรวังพรม จำกัด กล่าวว่า ปัจจุบันบริษัทฯ มีสัดส่วนยอดจำหน่ายโดยรวมของสมุนไพรวังพรม มีกลุ่มยาหม่องสมุนไพรครองสัดส่วนอันดับหนึ่ง โดยเฉพาะยาหม่องเสลดพังพอนและยาหม่องไพล ทั้ง 2 กลุ่มผลิตภัณฑ์ครองสัดส่วน 93% ของยอดขายสินค้าทั้งหมด ในปี 2566 ยอดขายกลุ่มสินค้ายาหม่องและน้ำมันนวดโต 12% จากปีก่อน และคาดว่าปีนี้ยอดขายเติบโต 15%
“ตลาดผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทยมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่อง สอดคล้องกับข้อมูลของกรมการแพทย์แผนไทยฯ คาดการณ์ในปี 2566 ที่ตลาดสมุนไพรไทยจะมีมูลค่าตลาดไม่น้อยกว่า 50,000 ล้านบาท ขณะที่ Euromonitor คาดการณ์ว่าปี 2569 ตลาดผลิตภัณฑ์สมุนไพรในประเทศไทยจะมีมูลค่าสูงถึง 59,500 ล้านบาท”
นับเป็นโอกาสทองของเกษตรกรไทยที่จะมีรายได้เพิ่มขึ้น จากการขยายธุรกิจของนักลงทุนเพื่อรองรับความต้องการของตลาด ทั้งในไทยและต่างประเทศทั่วโลก ที่จะมีมูลค่าการเติบโตเพิ่มสูงขึ้นนับแสนล้านบาทในอีก 3 ปีข้างหน้า
